Reklam
Reklam
BIST 100
13.943,87 -0,95%
DOLAR
47,3391 0,16%
EURO
53,8477 0,01%
GRAM ALTIN
6.168,06 0,22%
FAİZ
42,31 -0,35%
GÜMÜŞ GRAM
88,60 1,07%
BITCOIN
63.760,00 -0,55%
GBP/TRY
63,1184 0,07%
EUR/USD
1,1370 -0,06%
BRENT
96,78 -3,88%
ÇEYREK ALTIN
10.084,77 0,22%
Kahramanmaraş Açık
Kahramanmaraş hava durumu
32 °
Reklam

DEVLET VE TERÖRİZM

Reklam
background-2535506_960_720yı
Reklam

Tarihsel süreç içerisinde terör, terörizm kavramlarına Fransız İhtilali sonrası Jakobenlerin lideri Maximilien Robespierre önderliğinde devlet eliyle gerçekleştirilen zulmün adı desek mübalağa etmiş sayılmayız. Jakobenler, muhaliflerini cezalandırmak maksadıyla şiddet uygulamış ve bu o dönem halk arasında “La Terreur” ifadesiyle karşılık bulmuştur. İlk başlarda devletin belirli bir gruba yönelttiği şiddet iken zamanla ayrılık yanlısı isyancı grupların üstlendiği bir misyon haline gelmiştir.

Tarih boyunca terörü besleyen üç ana kaynak öne çıkmıştır. Bunların başında hiç şüphesiz ideoloji gelmektedir. İkinci parametre örgütsel yapılanma olup üçüncüsü ise finanstır. Örgütlerin büyümesinde ve güçlenmesinde en önemli unsurlar bunlar olmuştur. Dünya üzerinde birçok devlet varlık sürelerinin bir kısmında terör belasıyla karşılaşmıştır. Terörizm faaliyetlerinde kazanan hep devletler olmuş, kaybedenler ise isyancı gruplar ile yine devletlerin kendisi olmuştur. Yani devletler her ne kadar teröre galebe çalsalar da mali ve siyasi güçlerini buraya yöneltmek zorunda kaldıkları için iktisadi ve siyasi güçlerinden değer kaybetmişlerdir. İspanya’da ETA, İngiltere’de IRA, Türkiye’de PKK son yüzyılda terör örgütlerine verilecek en güçlü örnekler arasındadır.

PKK’nın ülkemizdeki tahribatı ve vahşeti malum. Yaşı yeten her Türk vatandaşı bunu görmüştür. Ancak biz burada PKK sürecinin neredeyse muadili sayılabilecek İspanya’daki ETA terör örgütünde değineceğiz. Çünkü ETA ve PKK arasında temel noktalarda benzerlikler vardır. Örneğin mikro milliyetçilik üzerine kurulu bir ideoloji sistemi ile devlet otoritesine silahlı başkaldırı en bariz benzerlikleridir. Bu tarz güncel olayları veya tarihten bir dönemi değerlendirirken karşılaştırmalı olarak yaklaşmak her zaman daha sağlıklı sonuç verir. Bu olay karşısında diğer devletlerin tutumu ne olmuş, sorunu nasıl çözmüşler? vb. soruların cevabı orada gizli olabilir. Bu yaklaşıma Tarih ilminde “Mukayeseli Tarih” adı verilir. Örneğin sizin bildiğiniz yaprak cinsi sadece meşe yaprağı ise dut yaprağı sizin için yaprak olarak bir anlam ifade etmez. Bundandır tarihsel veya siyasi analizler çağdaşlarına göre mukayese edilerek yapılırsa daha sağlıklı sonuçlar ortaya çıkar.

Gelelim ETA’ya…

ETA (Euskadi Ta Askatasuna) yani “Bask Vatanı ve Özgürlük” adı altında İspanya ve bir dönem de Fransa’yı meşgul eden bu örgüt ortalama 50 yıl kadar bölgede faaliyet göstermiştir. Fransız İhtilali’ne kadar olan süreçte özerk bir bölgede yaşayan Bask ahalisi ihtilal sonrası oluşan merkeziyetçi anlayış ve milliyetçilik hareketlerinin yanı sıra İspanya Devleti’nin kendilerine tanıdığı vergi muafiyeti vb. imtiyazlarını da kaldırmasıyla kendilerini dışlanır konuma yerleştirmişlerdir. Özellikle totaliter döneminin güçlü ismi General Franco zamanında uygulanan devletin baskısı da buna eklenince bazı Bask ahalisi İspanya’da bulunan topraklarını terk ederek Fransa’ya sığınmak zorunda kalmışlardır. Baskların İspanya Devleti’nden talepleri, kendilerinin özerk bir konumda olmaları ve dil serbestliği gibi başlıklarda toplanmaktadır. General Franco, Bask dilinin kullanımını da bu süreçte yasaklamıştır. Bu tarz siyasal kıskaç altında Baskların bir kısmı, göç ettikleri Fransa’da dernekleşme yoluna gitmişlerdir. Burada gençlik ve farklı isimler adı altında dernekler kuran Bask ahalisi mensupları 1959 yılında çatı bir yapıda birleşerek, ETA adı altında tarih sahnesine çıkmışlardır. ETA’nın kuruluş amacı silahlı faaliyet yürüterek İspanya Devleti’nden talep ettikleri özerk yapı statüsünü almaktır. İdeolojik olarak Marksist ideolojiden de beslenen bu gruplar etnik milliyetçiliği de bu ideoloji ile harmanyalarak zamanla bağımsızlık düşüncesine kapılmışlardır. 1960’lı yıllarda sadece duvarlara “Gora ETA” yani “Yaşasın ETA” gibi grafiti çalışmaları yapan romantik isyancılar olarak faaliyette bulunan örgüt, zamanla işin dozajını artırmaya başlamışlardır. 1968 yılında mensuplarının yer aldığı bir otomobil durdurulmak istenince bir trafik polisini öldüren örgüt, bu safhadan sonra silahlı hareketin fitilini ateşlemiştir. 1973 yılı aralık ayında ise General Franco’nun halefi gördüğü, İspanya Başbakanı Luis Carrero Blanco’ya Madrid’de bombalı saldırı düzenleyecek kadarda gözü karartmışlardır. Bombalama olayının derecesi o kadar şiddetlidir ki Başbakan’ın arabası yüksek bir binanın üstünden aşarak bir arka sokakta bulunan kilisenin balkonuna düşmüştür. Aracın fotoğrafı yukarıda yer almaktadır. Bu tarihten birkaç yıl sonra General Franco’nun ölümüyle birlikte İspanya hak ve özgürlükler noktasında ılımlı bir politika izlemeye başlar. 1978 ‘de sivil bir anayasa düzenlerler. Akabinde 1979 yılında “Gernika Statüsü” olarak bilinen Bask ahalisine geniş çaplı bir özerklik statüsü tanımlanır. İspanya Devleti bunları yaparken örgüt ile mücadele etmekten geri kalmamıştır.

Bask Bölgesi’nin hem Fransa hem de İspanya topraklarında yer almasından örgüt mensupları yararlanmaktadır. İspanya’da eylem gerçekleştiren örgütçüler Fransa’ya kaçmışlar ve İspanya bunları resmi olarak istese de Fransa teslim etmeye yanaşmamıştır. Zamanla şiddet olayları Fransa topraklarına dayanınca bu konuda İspanya’ya destek vermeye başlamışlardır. Bu şekilde ETA hem İspanya hem de Fransa ile mücadele etmeye başlamıştır. Çok sayıda üst düzey elebaşı yakalanmış ve hukuk önünde yargılanmıştır.

1988 yılına gelindiğinde şiddet olaylarından bir türlü hedeflenen faydayı sağlayamayan ve yorulan Bask bölgesini temsil eden siyasi partiler, İspanya Devleti ile bir anlaşma yapmak istediklerini ilan ederler. Hükümet, bu durumu makul bulur ancak süreci olgunlaştırmak ve kamuoyunu ılımlı bir düzeye getirmek için gerekli tedbirleri de almayı ihmal etmez. Bir yandan ETA ile görüşürken diğer yandan da mücadele etmeye devam eder. Ancak ETA, İspanya Devleti tarafında uzatılan eli geri çevirir ve durumu iyi kavrayamadığı içinde şiddetin dozunu artırmaya başlar. Özellikle Madrid ve Barselona gibi şehirlerde terör eylemleri gerçekleştirerek halkı korku ve paniğe sevk etmeye devam eder. Zamanla durum ETA açısından beklenmeyen bir ortam oluşturmuş ve BASK halkı, İspanya Devleti’nin ılımlı politikasına rağmen şiddeti tırmandırmakta ısrar eden ETA’ya karşı tepkisel duruma geçmiştir. Hatta bazı demokratik eylemlerle de direkt olarak ETA karşıtı pozisyon almışlardır.

Bunun yanında İspanya 2000’li yıllarda ayrılıkçı grupların siyasi uzantılarına yönelik tedbirler almaya başlamıştır. Bu kapsamda terör odaklı faaliyet yürüttüğü gerekçesiyle “Batasuna Partisi” yani Birlik Partisi’ni kapatmış ve yöneticilerini de tutuklamıştır. Bunun yanında Bask bölgesine yönelik sosyal faaliyetlerini artırarak orada bulunan vatandaşlarının merkeziyetçi bir anlayışla devlete olumlu bakmaları yönünde birçok politika uygulamıştır. Bu hamleler sonuç vermiş ve ETA zamanla insan kaynağını yoğun olarak kullandığı Bask Bölgesi’nden eskisi gibi örgüte eleman devşirememeye başlamıştır. 2010 yılına gelindiğinde ise bizzat Bask partileri bir araya gelerek ETA’nın silah bırakması gerektiğini deklare etmişlerdir. Süreci en sonunda anlayan ve insan kaynağı da kuruyan ETA, 2011 yılı sonuna doğru yayınladığı bir video ile örgütün silahlı eylem politikasının sona erdiğini ilan ederek hem İspanya hem de Fransa devleti ile diyalog kurmaya hazır olduklarını belirtmiştir. 2018 yılında ise tamamen feshedilmiştir. Sonuç olarak ETA artık tarih sayfalarında anılacak bir örgüt olarak kalmıştır. Çünkü hiçbir devlet sınırları içerisinde böyle ayrılıkçı oluşumlara müsaade etmez. Hiçbir ayrılıkçı unsurda bu şekilde isyan hareketleri ile devlete karşı galip gelemez. Ama terörden her iki tarafta fayda sağlamaz.

Çok kısa olarak ETA ile ilgili bir süreci göz önünde bulundurduğumuzda İspanya Devleti’nin başarısız olduğunu söyleyemeyiz. Burada İspanya elinde olan tüm kartları öne sürmüştür. Bu doğrultuda terörizm karşısında silahlı mücadeleyi bırakmamış, bunun yanında yöre halkına yönelik ılımlı bir politika uygulamıştır. Sonuç olarak İspanya terör örgütü ile olan sınavından galip gelerek ayrılmıştır.

Hülasa;

Terör örgütleri karşısında devletler hem siyaset hem de askeri güç kullanarak galebe çalmışlardır. Bu iki durumun ancak beraber uygulandığı büyük fotoğrafta başarılı olunduğunu söyleyebiliriz. Benzer durumda Türkiye’nin yaklaşık 40 yıldır sürdürülen terör politikası ile İspanya Devleti’nin ETA’ya karşı uyguladığı politika arasında çok bir fark olmasa gerek. Elbette ETA’nın fesih sürecinde uluslararası desteğin rolü büyüktür. Türkiye ise bu konuda yalnızdır. Kendi göbek bağını kendi kesmektedir. Türk Devleti ’de yıllardır terörist ile mücadele etmiş lakin yöre halkını ayrı bir yere konumlandırmıştır. Bu şekilde bir yaklaşımla başarılı da olmuştur. Uzun yıllar ETA mensupları gibi önce toprak isteyen PKK, zamanla bunun mümkün olmayacağını görmüş ve belirli bir aşamadan sonra uluslararası paravan katil şebekesi haline gelmiştir. Türk Devleti bu katil sürüsüne prim vermemiş ciddi askeri operasyonlarla örgütün tüm teşkilat yapısına çok ciddi darbeler vurmuştur. Bunun yanında yıllardır uyguladığı “Devlet Baba” şefkati sayesinde de bölge halkının terörle aralarına mesafe koymalarını sağlamıştır. Kendi sorumluluk sahasında da örgütün finans kaynaklarını kurutmaya malik olmuştur. Dolayısıyla örgütlerin üç ana unsuru olan ideoloji-örgüt-finans üçgenini iyi şekilde yöneterek çökertmiştir. Siyasi bir üstünlük ile de 2025 yılında örgütün kendini feshetmesi yönünde karar almasını sağlamıştır. Mesele bu veçhile değerlendirildiğinde Türk Devleti’nin de “Terörle Mücadele” konusunda başarılı olduğu bir gerçektir.

Bu süreçte kaybettiğimiz “Aziz Şehitlerimizi” her zaman rahmetle anıyoruz.

Yaradan, necip milletimizi her türlü fitneden ve kötülükten korusun duasıyla.

Devlet-i Ebed Müddet…

Saygılarımla.

*

EMRE GÜLBEY DEMİR

Reklam

YORUM YAP

Yorum yapabilmek için kuralları kabul etmelisiniz.
Yeni bir yorum göndermek için 60 saniye beklemelisiniz.

Henüz bu içeriğe yorum yapılmamış.
İlk yorum yapan olmak ister misiniz?