İnce Memed... Çukurova denilince, Anadolu denilince akla ilk gelen şaheser. Her evde bulunan Mızraklı İlmihal gibi, İstiklal Marşı şairi Mehmet Akif’in, Yunus Emre’nin, Karacaoğlan’ın kitapları gibi, Dede Korkut hikâyeleri gibi köy odalarının baş köşesinde yer edinen bir eserdir.
İnce Memed büyük bir destan, Yaşar Kemal ise çağdaş bir Dede Korkut'tur. Başka bir ülkede yaşasa, belki de "dünyanın en büyük yazarı" unvanıyla paralarının üzerine resmi basılırdı. Dünyanın en prestijli ödüllerini almış bir ustayı övmek elbette bizim haddimize değil; yazılmasının üzerinden neredeyse yetmiş beş yıl geçmesine rağmen eserlerinin hâlâ en çok satanlar listesinde yer alması, onu anlatmaya fazlasıyla yeter.
Bizim asıl konumuz Yaşar Kemal ve Kahramanmaraş. Öncelikle, ustanın kendi röportajlarından yola çıkarak beni de çok şaşırtan, Afşinli Aşık Rahmi ile olan o muazzam diyaloğundan bahsetmek istiyorum. 1997 yılında Mehmet Ali Birand ile yaptığı söyleşide, henüz ilkokul yıllarındayken hayatına dokunan bu Maraşlı aşığı şöyle anlatır:
"Çukurova'da meşhur olmuştum. Maraş'ın Yarpuz (Afşin) ilçesinden Aşık Rahmi gelmişti. Sabaha kadar atıştık, sabahleyin bana sazını verdi. İlkokul son sınıftaydım. Bana, 'İlkokulu bitirirsen gel benimle. Sen bir Karacaoğlan bile olursun. Seninle Anadolu'yu köy köy dolaşırız; sen destanlar anlatırsın, türküler söylersin, ben de anlatırım, bütün Anadolu'yu gezeriz' dedi. 'Sen Karacaoğlan gibi olursun, ben zaten Aşık Rahmi'yim' diye de ekledi. İlkokulu bitirdiğimde içimde müthiş bir mücadele koptu: Toroslar'da bir dağa mı çıkayım, ortaokula mı gideyim, yoksa kasabaya mı ineyim? On üç yaşındaydım ve bu benim en büyük kırılma anımdı..."
Yaşar Kemal’in ilk ergenlik döneminde, öğretmeninin de vesilesiyle tanıştığı ve sabahlara kadar saz eşliğinde atıştığı kişi Aşık Rahmi'dir. Ondaki cevheri ilk gören, belki de ona el verip aşıklığı, sözün büyüsünü sevdiren bu Afşinli ustadır.
Peki, Yaşar Kemal'i bu denli etkileyen Aşık Rahmi, yani bilinen mahlasıyla Âşık Mahrumî kimdir? Asıl adı Rahmi Kaya olan bu usta, Afşin’in Berçenek Köyü’nde doğmuş; küçük yaşta anne ve babasını kaybedip yokluk içinde çobanlık yapsa da, köye gelen âşıkların etkisiyle çok erken yaşta sazı eline almıştır. Aşk, tabiat ve toplumsal eleştiri temalı şiirleriyle tanınan; ilerleyen yıllarda Afşin-Elbistan Termik Santrali’nde işçi olarak çalışıp buradan emekli olan Âşık Mahrumî, 2006 yılındaki vefatına dek halk edebiyatımıza derin izler bırakmıştır. Şiirleri araştırmacı yazar Arif Bilgin tarafından kitaplaştırılarak ölümsüzleşen bu değerli halk ozanı, Yaşar Kemal gibi bir edebiyat devinin bile ruhunda kıvılcımlar yakmayı başarmıştır.
Bu tarihi anekdot; Kahramanmaraş, Osmaniye, Adana, Kadirli ve Kozan'ı içine alan bölgemizin ne kadar kıymetli bir kültürel havza olduğunun en somut göstergesidir. Kahramanmaraş’ın "Edebiyat Şehri" olması, öylesine söylenmiş, rastgele bir tanımlama değildir. Hakikaten şehrimiz, hâlâ tam olarak gün yüzüne çıkmamış nice değerle doludur.
Bizler bu değerlere ne kadar sahip çıkar, onları gelecek nesillerimize ne kadar güzel anlatırsak, bize ait olan bu kıymetli miras o denli güçlü yaşayacaktır. Ancak bu sayede toplumuna, ailesine, köyüne ve atasına saygılı; köklerini seven ve onlarla gurur duyan nesiller yetişebilir. Bu değerlerden uzaklaştıkça; evine, anne babasına ve kendi özüne yabancılaşmış, hatta onlardan utanan nesillerin gelmesi kaçınılmazdır.
Tüm edebiyatseverlere daim selam ve sevgiyle...
*
Murat ÇOLAK
